7 września br z krajobrazu olkuskiego Rynku zniknął  pomnik ”Poległym i pomordowanym 1939-1945”. Nie znalazł się w planach obecnej rewitalizacji i nie pomyślano wcześniej, jaki będzie jego dalszy los. Zniknął pewien symbol, zapisany na setkach zdjęć i widokówek, uwieczniony w czasie licznych lokalnych i państwowych uroczystości. Widzimy go na tytułowej stronie pięknego folderu ”Olkusz” wydanego w roku 1992. Choć nie był dziełem wielkiego natchnienia artystycznego, to przyzwyczailiśmy się do tej kolumny składającej się z kilkunastu sześcianów z kieleckiego piaskowca z wyrytymi sylwetkami ”poległych i pomordowanych”.

Rozmawiamy z przewodniczącym Powiatowego Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Pokolenia” panem Eugeniuszem Kluczewskim:
-Ten pomnik to dla naszego pokolenia sanktuarium bohaterskich i tragicznych dziejów Ziemi Olkuskiej. Powstał jako wynik społecznej inicjatywy ze strony ludzi z powiatu olkuskiego, którzy  niedawno przeżyli czas wojny i okupacji i chcieli dać temu wyraz w postaci znaczącego symbolu artystycznego. Inspiracja do działania wyszła ze strony Antoniego Goryczki, przewodniczącego Oddziału ZBoWiD-u, byłego żołnierza AK, ogólnie szanowanego w Olkuszu kierownika Wydziału Planowania Powiatowej Rady Narodowej. Ówczesny przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej Henryk Michalski pozyskał  bezpłatnie piaskowiec pińczowski. Żywa wciąż była wtedy tradycja bitwy o Monte Casino, bitwy pod Lenino, Powstania Warszawskiego, walk partyzanckich, a także pamięć o dramatach Olkusza i mieszkańców wsi olkuskich. Ten  pomnik miał te czasy zachować w pamięci  pokoleń. Powstał z dobrowolnych zbiórek organizowanych w miejscowościach naszego Powiatu. Projekt monumentu wykonał społecznie inż. Włodzimierz Leśniak, zrealizował go również społecznie olkuski artysta rzeźbiarz Władysław Marczukiewicz. Pomnik  powstawał w latach 1957-1961 i przez 50 lat minionego wieku aż do dziś stał  w Rynku. W jego podstawę wmurowano urny z ziemią z pól bitewnych II wojny światowej, m.in. spod Monte Casino, spod Lenino, a także spod olkuskich miejscowości, które dotknął dramat wojny. Nasze Stowarzyszenie było zdecydowanie przeciwne demontażowi Pomnika, tym bardziej, że Urząd Miasta nie wskazał dotąd nowej jego lokalizacji (lokalizację w Parku trzeba uznać za zdecydowanie chybioną!l) Wyraziliśmy na ten temat swoje zdanie do przewodniczącego olkuskiej Rady Miasta, ale nawet nie zechciał podjąć na sesji tego tematu, którym żywo zainteresowani są jeśli nie wszyscy, to na pewno starsi mieszkańcy Olkusza - mówi Eugeniusz Kluczewski.

Jesteśmy przekonani, że ten pomnik został tylko czasowo zdemontowany, a po zapowiadanej przez burmistrza rekonstrukcji znajdzie godne i wizualne miejsce, bez oglądania się na historyczne konotacje. Ostatecznie „polegli i pomordowani’ to byli mieszkańcy Olkusza i Powiatu Olkuskiego.